प्लॅस्टिकायझर अल्कोहोलचे बाजारपेठेतील उपयोग

सध्या, सर्वाधिक वापरले जाणारे प्लास्टिसायझर अल्कोहोल म्हणजे २-प्रोपिलहेप्टॅनॉल (२-पीएच) आणि आयसोनोनिल अल्कोहोल (आयएनए), जे प्रामुख्याने पुढच्या पिढीतील प्लास्टिसायझरच्या उत्पादनात वापरले जातात. २-पीएच आणि आयएनए सारख्या उच्च अल्कोहोलपासून संश्लेषित केलेले एस्टर अधिक सुरक्षितता आणि पर्यावरणपूरकता देतात.

२-पीएच (2-PH) थॅलिक ॲनहायड्राइडसोबत अभिक्रिया करून डाय(२-प्रोपिलहेप्टिल) थॅलेट (DPHP) तयार होते. DPHP ने प्लॅस्टिकीकरण केलेल्या पीव्हीसी (PVC) उत्पादनांमध्ये उत्कृष्ट विद्युतरोधकता, हवामान प्रतिरोध, कमी बाष्पशीलता आणि कमी भौतिक-रासायनिक गुणधर्म दिसून येतात, ज्यामुळे त्यांचा वापर केबल्स, घरगुती उपकरणे, ऑटोमोटिव्ह घटक फिल्म्स आणि फ्लोअरिंग प्लॅस्टिक्समध्ये मोठ्या प्रमाणावर होतो. याव्यतिरिक्त, २-पीएचचा वापर उच्च-कार्यक्षम सामान्य-उद्देशीय नॉनआयनिक सर्फॅक्टंट्सच्या संश्लेषणासाठी केला जाऊ शकतो. २०१२ मध्ये, बीएएसएफ (BASF) आणि सिनोपेक यांग्झी पेट्रोकेमिकलने संयुक्तपणे चीनमधील पहिला २-पीएच प्रकल्प, वार्षिक ८०,००० टन उत्पादन क्षमतेचा २-पीएच उत्पादन प्रकल्प कार्यान्वित केला. २०१४ मध्ये, शेनहुआ ​​बाओतोऊ कोल केमिकल कंपनीने चीनमधील पहिला कोळसा-आधारित २-पीएच प्रकल्प, वार्षिक ६०,००० टन उत्पादन क्षमतेचा २-पीएच उत्पादन युनिट सुरू केला. सध्या, कोळशापासून ओलेफिन बनवणारे प्रकल्प असलेल्या अनेक कंपन्या 2-PH सुविधांची योजना आखत आहेत, ज्यामध्ये यानचांग पेट्रोलियम (80,000 टन/वर्ष), चायना कोल शानक्सी युलिन (60,000 टन/वर्ष), आणि इनर मंगोलिया डाक्सिन (72,700 टन/वर्ष) यांचा समावेश आहे.

आयएनएचा वापर प्रामुख्याने डायसोनोनिल थॅलेट (DINP) तयार करण्यासाठी केला जातो, जे एक महत्त्वाचे सर्वसाधारण वापराचे प्लॅस्टिकायझर आहे. इंटरनॅशनल कौन्सिल ऑफ टॉय इंडस्ट्रीजने डीआयएनपीला मुलांसाठी बिनविषारी ठरवले आहे आणि अलिकडच्या वर्षांत त्याच्या वाढत्या मागणीमुळे आयएनएचा वापर वाढला आहे. डीआयएनपीचा वापर ऑटोमोटिव्ह, केबल्स, फ्लोअरिंग, बांधकाम आणि इतर औद्योगिक क्षेत्रांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. ऑक्टोबर २०१५ मध्ये, सिनोपेक आणि बीएएसएफ यांच्या ५०:५० संयुक्त उपक्रमाने ग्वांगडोंगच्या माओमिंग येथील वार्षिक १,८०,००० टन क्षमतेच्या आयएनए प्रकल्पात अधिकृतपणे उत्पादन सुरू केले — ही चीनमधील एकमेव आयएनए उत्पादन सुविधा आहे. देशांतर्गत वापर सुमारे ३,००,००० टन आहे, ज्यामुळे पुरवठ्यात तफावत निर्माण झाली आहे. या प्रकल्पापूर्वी, चीन आयएनएसाठी पूर्णपणे आयातीवर अवलंबून होता, २०१६ मध्ये २,८६,००० टन आयात करण्यात आले होते.

C4 प्रवाहातील ब्युटीन्सची सिन्गॅस (H₂ आणि CO) सोबत अभिक्रिया करून 2-PH आणि INA दोन्ही तयार केले जातात. या प्रक्रियेत मौल्यवान धातूंच्या संमिश्र उत्प्रेरकांचा वापर केला जातो आणि या उत्प्रेरकांचे संश्लेषण व निवडक्षमता हे देशांतर्गत 2-PH आणि INA उत्पादनातील प्रमुख अडथळे आहेत. अलिकडच्या वर्षांत, अनेक चीनी संशोधन संस्थांनी INA उत्पादन तंत्रज्ञान आणि उत्प्रेरक विकासात प्रगती केली आहे. उदाहरणार्थ, त्सिंगहुआ विद्यापीठाच्या C1 रसायनशास्त्र प्रयोगशाळेने ब्युटीन ऑलिगोमरायझेशनमधून मिळवलेले मिश्र ऑक्टेन्स फीडस्टॉक म्हणून आणि ट्रायफेनिलफॉस्फिन ऑक्साईड लिगँड म्हणून असलेला ऱ्होडियम उत्प्रेरक वापरून आयसोनोनानलचे ९०% उत्पादन मिळवले, ज्यामुळे औद्योगिक स्तरावर उत्पादन वाढवण्यासाठी एक भक्कम पाया तयार झाला आहे.