सोडियम फॉर्मेट

सोडियम फॉर्मेटही एक पांढरी शोषक पावडर किंवा स्फटिकासारखी असते, जिला फॉर्मिक ऍसिडचा किंचित वास येतो. पाण्यात आणि ग्लिसरीनमध्ये विद्राव्य, इथेनॉलमध्ये किंचित विद्राव्य, तर ईथरमध्ये अविद्राव्य आहे. विषारी. याचा उपयोग फॉर्मिक ऍसिड, ऑक्झॅलिक ऍसिड, फॉर्ममाइड आणि इन्शुरन्स पावडरच्या उत्पादनात, चामड्याच्या उद्योगात, क्रोम टॅनरीमध्ये कॅमोफ्लाज ऍसिड म्हणून आणि उत्प्रेरकांमध्ये केला जातो.

गुणधर्म:सोडियम फॉर्मेट ही एक पांढरी स्फटिकमय पावडर आहे, जी किंचित आर्द्रताशोषक असून तिला किंचित फॉर्मिक ऍसिडसारखा वास येतो. ती पाण्यात विरघळते, इथेनॉलमध्ये किंचित विरघळते आणि ईथरमध्ये अविद्राव्य आहे. तिचे विशिष्ट गुरुत्व १.९१९, वितळणबिंदू २५३℃ असून ती हवेत विरघळते आणि रासायनिक दृष्ट्या स्थिर असते.

मुख्य अनुप्रयोग:

चामड्याच्या उद्योगात याचे मुख्य उपयोग खालीलप्रमाणे आहेत:

(1) प्रामुख्याने फॉर्मिक अॅसिड, ऑक्झॅलिक अॅसिड आणि इन्शुरन्स पावडरच्या उत्पादनात वापरले जाते, परंतु डायमिथाइलफॉर्ममाइड इत्यादींच्या उत्पादनातही वापरले जाते. तसेच औषध, छपाई आणि रंगाई उद्योगातही वापरले जाते.

(2) फॉस्फरस आणि आर्सेनिकच्या निर्धारणासाठी लागणारे अभिकर्मक, निर्जंतुकीकरण करणारे पदार्थ आणि मॉर्डंट;

(3) अल्कीड रेझिन कोटिंगसाठी संरक्षक म्हणून, प्लॅस्टिकायझर, मजबूत म्हणून वापरले जाते;

(4) स्फोटके, आम्ल-प्रतिरोधक पदार्थ, विमानचालन वंगण तेल, चिकटवणारे पदार्थ म्हणून वापरले जाते.

सोडियम फॉर्मेट आणिCअल्सीअम फॉर्मेट:

सोडियम फॉर्मेट आणि कॅल्शियम फॉर्मेट हे फॉर्मेटचे दोन सामान्य धातू क्षार आहेत. सोडियम फॉर्मेटला सोडियम फॉर्मेट असेही ओळखले जाते. निसर्गात सोडियम फॉर्मेट संयुगांची दोन आण्विक रूपे आढळतात:

① निर्जल सोडियम फॉर्मेट ही एक पांढरी स्फटिकमय पावडर असून, ती किंचित आर्द्रताशोषक व विषारी आहे. तिची सापेक्ष घनता १.९२ (२०℃) आणि वितळणबिंदू २५३℃ आहे. ती पाण्यात विद्राव्य, इथेनॉलमध्ये किंचित विद्राव्य आणि ईथरमध्ये अविद्राव्य आहे.

२) सोडियम डायहायड्रेट हा रंगहीन स्फटिक आहे. याला फॉर्मिक ऍसिडसारखा किंचित वास येतो आणि तो विषारी असतो. तो पाण्यात आणि ग्लिसरीनमध्ये विरघळतो, तर इथेनॉलमध्ये किंचित विरघळतो. उच्च तापमानावर, त्याचे विघटन होऊन हायड्रोजन आणि सोडियम ऑक्झॅलेट तयार होतात आणि शेवटी सोडियम कार्बोनेट बनते. फॉर्मिक ऍसिड आणि सोडियम हायड्रॉक्साईड यांच्या आंतरक्रियेतून तो तयार होतो.

सोडियम फॉर्मेटचे मुख्य उपयोग खालीलप्रमाणे आहेत:

सोडियम फॉर्मेटचा उपयोग रासायनिक विश्लेषण अभिकर्मक म्हणून, आर्सेनिक आणि फॉस्फरसचे प्रमाण निश्चित करण्यासाठी केला जातो, तसेच त्याचा उपयोग जंतुनाशक, मॉर्डंट इत्यादी म्हणूनही केला जातो. उद्योगात, लाइमस्टोन एफजीडी प्रणालीची कार्यक्षमता सुधारण्यासाठी फॉर्मिक ऍसिडच्या जागी सोडियम फॉर्मेट पावडरचा वापर केला जातो.

सोडियम फॉर्मेट तयार करण्याची पद्धत:प्रयोगशाळेत सोडियम बायकार्बोनेटचा उपयोग फॉर्मिक ऍसिडसोबत अभिक्रिया करण्यासाठी केला जातो, ज्यामुळे द्रावण अल्कधर्मी राहते, Fe3+ काढून टाकले जाते, गाळले जाते, गाळलेल्या द्रावणात फॉर्मिक ऍसिड घालून द्रावण सौम्य आम्लधर्मी बनवले जाते, बाष्पीभवन करून स्फटिकीकरण केले जाते आणि अशुद्ध सोडियम फॉर्मेट मिळवले जाते.

कॅल्शियम फॉर्मेट ही एक सहज वाहणारी पांढरी स्फटिकासारखी पावडर आहे, ज्यात बुरशीरोधक, गंजरोधक आणि जीवाणूरोधक गुणधर्म आहेत. हे एक सेंद्रिय आम्लयुक्त खाद्य पूरक आहे. यात ९९% फॉर्मिक आम्ल, ६९% कॅल्शियम आणि कमी पाणी असते. या उत्पादनाचा वितळणांक उच्च असतो आणि दाणेदार पदार्थांमध्ये ते सहज नष्ट होत नाही. खाद्यामध्ये ०.९% ते १.५% प्रमाणात मिसळावे. हे उत्पादन पोटात फॉर्मिक आम्ल वेगळे करते, पोटाचा pH कमी करते, पचनसंस्थेची आम्लता टिकवून ठेवते आणि रोगजनक जीवाणूंची वाढ रोखते, ज्यामुळे जीवाणू संसर्गामुळे होणाऱ्या अतिसारावर नियंत्रण मिळवता येते आणि तो टाळता येतो. अल्प प्रमाणात असलेले फॉर्मिक आम्ल पेप्सिनोजेनची क्रिया सक्रिय करू शकते आणि खाद्यातील सक्रिय घटकांचे शोषण सुधारते. खाद्यातील खनिजांसोबत संयोग साधून खनिजांचे पचन आणि शोषण वाढवते; याचा उपयोग कॅल्शियम पूरक म्हणूनही केला जाऊ शकतो. हे अतिसार टाळू शकते आणि डुकरांच्या पिलांचा जगण्याचा दर सुधारू शकते. खाद्य रूपांतरण वाढवते आणि दैनंदिन वाढ वाढवते.

पॅकेजिंग, साठवणूक आणि वाहतूक:प्लास्टिक फिल्मचे अस्तर असलेल्या लोखंडी ड्रममधील सीलबंद पॅकेजिंग, थंड, कोरड्या, हवेशीर ठिकाणी साठवावे. थेट सूर्यप्रकाश टाळावा आणि उष्णतेचे स्रोत, आम्ल, पाणी व दमट हवेपासून दूर ठेवावे.

थोडक्यात सांगायचे झाल्यास, सोडियम फॉर्मेट हे एक अत्यावश्यक संयुग आहे जे विविध उद्योगांमध्ये मूलभूत भूमिका बजावते. याचा उपयोग फॉर्मिक ॲसिड, ऑक्झॅलिक ॲसिड, फॉर्ममाइड आणि डायमिथाइलफॉर्ममाइड यांसारख्या अनेक आवश्यक रसायनांच्या उत्पादनात होतो आणि चामड्याच्या उद्योगातही याचा वापर केला जातो. त्याची पर्यावरणपूरकता, टिकाऊपणा आणि बहुउपयोगिता यांमुळे ते अनेक उपयोगांसाठी एक आदर्श पर्याय ठरते. त्यामुळे, ज्या उद्योगांना त्याच्या गुणधर्मांचा सर्वाधिक फायदा होऊ शकतो, त्यांच्यासाठी हे एक संशोधन करण्यासारखे संयुग आहे.